ماهی قرمز و سفره هفت سین

ماهی قرمز و سفره هفت سین

“تاریخ، افسانه می شود و افسانه، داستانی راز آلود

قسمت سوم فیلم باشکوه ارباب حلقه ها با منولوگی از زبان گالادریل اِلف بانویی باستانی آغاز می شود.

” قصه ماهی قرمز کوچک سفره ی هفت سین ما حکایت همین جمله است.

در جایی که تاریخ تنها سرنوشت بزرگان و نبرد های آن ها است و رد پای کمتری از مردم، این سازندگان اصلی تاریخ، در آن دیده می شود .

خیلی دور از ذهن نیست که یک رسم اجتماعی کمتر شناخته شده باشد .

ریشه های تاریخی آن در مه و هزارتویی !

با این همه همانطور که جامعه شناسان و مردم شناسان امروز سعی در فهم گذشته از روی رسوم موجود و مکتوبات بر جای مانده دارند.

ما نیز می توانیم چند احتمال را برای چرایی ورود این موجود زیبا به سفره هفت سین مطرح کنیم.

ماهی قرمز و سفره هفت سین

گلدفیش

ماهی قرمز که به انگلیسی گلدفیش یا همان ماهی طلایی خوانده می شود .

نام علمی آن (Carassiusauratusauratus) است در واقع از دسته ماهی های کپور است که در آب های شیرین نسبتا ساکن (نه کاملا ) زندگی می کند.

این ماهی جزو اولین ماهی هایی است که اهلی شده و از محیط طبیعی به خانه ها آورده شده است.

این ماهی نسخه ای از ماهی کم رنگ و لعاب تری است که زیستگاه طبیعیشان در شرق آسیا است.

پس از اهلی کردن آن ها و در هم آمیختنشان با گونه های مختلف همساز، این ماهی تنوع بیشماری در شکل و اندازه و رنگ ( سفید، زرد، نارنجی، قرمز، قهوه ای و سیاه ) پیدا کرده است.

این ماهی ها در دوره امپراطوری چین (265-420 قبل از میلاد) ابتدا به عنوان غذا پرورش داده می شدند.

تاریخچه گلد فیش

رفته رفته و در مرور زمان ماهی های زرد رنگِ این نوع، از مقبولیت بیشتری بر خوردار شدند .

علاوه بر غذا نقش تزیینی را نیز ایفا می کردند.

بسیاری از تاریخ شناسان و جامعه شناسان معتقدند تمام آنچه در حفظ و بقای بشر در جوامع گذشته نقش کلیدی و حیاتی داشته اند به صورت نمادین تبدیل به مقدسات می شدند.

پس اینکه امروز در شرق آسیا ماهی قرمز نماد خوش شانسی و بهروزی است چندان جای تعجب ندارد.

پس از سال ها و در گذر زمان ارتباطات تجاری پای ماهی قرمز را به مناطقی دیگر از جهان نیز باز کرد که یک از آن ها ایران بود.

ماهی قرمز و هفت سین

ماهی قرمز در یونان باستان

می توان حدس زد که شاید فلسفه پویای ایران باستان و زندگی پذیرای مردم در گذشته ماهی قرمز را با بومی سازی فرهنگی وارد سفره هفت سین کرده است.

از یک نگاه می توان گفت؛ از آنجا که در گاه شماری شمسی برجی که سال ها در ایران رواج داشته است.

برج آخر سال برج -حوت- یا ماهی است.

ماهی را بر سر سفره هفت سین می گذارند تا هنگام نو شدن سال ماهی برج -حوت- را به –حمل- تحویل دهد.

از نگاه دیگر می توان گفت ماهی تنها عضو زنده و پویای سفره هفت سین است .

نماد تحرک و برکت به شمار می رود واز دریچه این فلسفه بوده است که قدمش به سفره هفت سین باز شده است.

ماهی قرمز و سفره هفت سین

ماهی چینی

اما عده ای دیگر معتقدند که ماهی قرمز از چین به ایران نیامده .

خیلی پیشتر بر سر سفره های هفت سین حضور داشته است.

نگاه متعصبانه ی این دسته را نیز اگر کنار بگذاریم باید بگوییم که آنها بر این باورند که در فلات خشک ایران آب عنصری مقدس به شمار می آمده است .

ماهی نیز نماد این عنصر شناخته می شود.

ماهی به عنوان نماد برکت و باروری همواره با ایزد بانوی آب یعنی آناهیتا همراه می شود .

در جایی نیز دو ماهی نقش نگهبانان ریشه های درخت زندگی را که در آب ریشه دوانیده، در افسانه ها بر عهده دارند.

گواه این عده نقش ها و اجسام به جای مانده از دوران هخامنشی و ساسانی از ماهی ها است.

که معمولا بر اساس ساختار بدن آن ها از راسته کپور ها تشخیص داده می شوند.

ماهی قرمز و هفت سین

دسته ای از افراد نیز می گویند ماهی همراه با چای توسط چینی ها نزدیک به هشتاد تا صد سال پیش وارد ایران شده .

نقشی در این سنت نوروزی ندارد و نباید داشته باشد.

آن ها علم ظلم به ماهی ها و کشته شدن بیشمار آن ها را که البته داده هایشان درست به نظر می رسد.

افراشته و دم از اخراج این موجود نازنین از سفره های هفت سین می زنند.

این مصلحان اجتماعی گمان می کنند با باید و نباید، با تبلیغ و دستور می شود.

رفتاری اجتماعی را تغییر داد (صرف نظر از بد یا خوب بودن آن رفتار).

ماهی قرمز و سفره هفت سین

همخوانی ماهی قرمز

اگر ماهی قرمز با اندیشه و سنت و پویایی فرهنگ ایرانی همخوانی نداشت.

هرگز به سفره های هفت سین وارد نمی شد.

حال ریشه ی آن هرچه که باشد، مردم این رسم را انجام می دهند.

اگرچه تاریخ شکل گیری آن جذاب و برای ما به شدت مهم است .

به قطع باید در مورد آن پژوهش هایی وسیع صورت گیرد.

اما مسئله این است که این رسم وجود دارد و نمی شود .

آن را کتمان کرد و یا به مردم دیکته کرد که چه بکنند و چه نکنند.

مردم همیشه ورای  دستورات اندیشیده و می اندیشند.

پس بهتر است همگام با آن ها روش های نگهداری از این موجود زیبا را توضیح داد.

برایشان گفت که این موجود کوچک می تواند تا بیست سانتیمتر رشد کند .

حتی در موردی در هلند طول یک ماهی قرمز به 48 سانتی متر نیز رسیده است.

ماهی قرمز و سفره هفت سین

این ماهی ها از هر جا که آمده باشند، مهمان ما هستند. مهمانانی که نیاز به توجه و مراقبت دارند. مهمانانی که باید آن ها را شناخت و با آن ها مهربان بود.

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید